ads

آبان ۲۸, ۱۳۹۶

دانش لرزه نگاری در مورد آزمایش های هسته ای کره شمالی چه می گوید ؟

North-Korea-hydrogen-bomb
Rate this post

تمام دانش زلزله شناسی و لرزه نگاری به بررسی زلزله های طبیعی ختم نمی شود . حتی تصور آن که کره ی شمالی یک بمب هیدروژنی را تست کرده است هم می تواند نگران کننده باشد . امواج لرزه ای حاصله از زیر زمین حتی در چین ، و بعد از آن به سرعت در کره ی جنوبی و ژاپن هم حس و ثبت شدند . این کشورهای هر کدام به جدایی تأیید کردند که لرزه ها دقیقاً فقط می تواند نتیجه ی آزمایش بمب هسته ای باشد . با این اوصاف دانش زلزله شناسی راجع به چنین پدیده هایی دیگر چه چیزهایی می تواند به ما بگوید ؟ آزمایش های هسته ای کره شمالی چگونه تأیید شده اند ؟

 

North-Korea-hydrogen-bomb

 

تاریخچه ی کاربرد تکنیک های لرزه نگاری در تشخیص آزمایش های هسته ای 

شروع به کار بردن دانشی که به نام ” لرزه نگاری قانونی ” معروف است ، برای تشخیص و اهراز هویت آزمایش های هسته ای به زمان تولد خود سلاح های هسته ای برمی گردد . در سال ۱۹۴۶ ، ایالات متحده امریکا اولین آزمایش بمب هسته ای را در زیر آب های اقیانوس آرام در بیکینی اتول انجام داد .

موج شوک حاصله  از انفجار مهیب به وسیله ی لرزه نگارهای تمام دنیا ثبت شدند و دانشمندان دریافتند ، لرزه نگاری برای ثبت و سردرآوردن از چنین فعالیت هایی می تواند کارساز باشد .

در سال ۱۹۶۳ در بحبوحه ی جنگ سرد ، آزمایش های هسته ای در زیر زمین رایج شدند ، چرا که ثبت امواج حاصل از آزمایش های زیرزمین برای لرزه نگارها آن هم در فواصل دور سخت تر است . 

برای ثبت امواج حاصل از آزمایش ها در زیرزمین ، دانشمندان به طراحی و ساخت لرزه نگارهای حساس تری پرداخته اند و همچنین تکنیک دیگری با نام آرایه چینی لرزه نگار ها برای ثبت کوچکترین لرزه ها را به کار می برند ، چرا که مجموعه یا آرایه ای از لرزه نگارها خیلی بهتر از یک لرزه نگار تنها می تواند لرزش ها را ثبت کند . همچنین آرایه ای از لرزه نگارها با دقت خوبی می توانند سرچشمه ی ایجاد موج شوک را بیابند . 

در سال ۱۹۹۶ ، پیمان جامع منع آزمایش های هسته ای ( CTBT ) به جهت امضاء در دسترس همه ی کشورها قرار گرفت ، با این امید که هر گونه آزمایش انفجار هسته ای غیرقانونی تلقی شده و از انجام آن جلوگیری شود . به عنوان ضمانت اجرایی سازمان CTBT یک سیستم پیشرفته از ۵۰ ایستگاه لرزه نگاری در سراسر جهان دایر کرده است که کوچکترین فعالیتی را در هر جا ثبت و ضبط می کند . البته تکنولوژی این ایستگاه ها حتی فراتر رفته و فقط با استفاده از لرزه نگارها به قطعیت نظر نمی دهند : ابزارهای فروصوت ( اینفرا آکوستیک ) با توانایی ثبت اصوات با بسامدهای بسیار کوتاه ، که در محدوده ی شنوایی انسان نیستند و در انفجارهای پتانسیل هسته ای در جو تولید می شوند ، ابزارهای صوت آبی ( هیدروآکوستیک ) که برای ثبت امواج صوتی که از فواصل دور در انفجارهای هسته ای زیرآب تولید و منتشر می شوند ، به کار می روند و ثبت کننده های هسته – رادیوی ( رادیونوکلئوید ) که گازهای رادیواکتیو جاصل از آزمایش های انفجار هسته ای را ثبت می کنند .

 

لرزه نگار ها به دنبال چه هستند ؟

هر گونه زلزله یا انفجاری که رخ دهد ، چه بشری و چه طبیعی ، امواج شوک مختلفی تولید می کند که در کره ی زمین منتشر می شوند و توسط لرزه نگارها قابل آشگارسازی هستند ؛ آشکار سازهایی که برای اندازه گیری کوچکترین لرزش های زمین طراحی شده اند .

سریع ترین امواج یا امواج اصلی ( امواج P ) و بعد از آن امواج ثانویه ( امواج S ) به دنبال آن تا اعماق زمین نفوذ می کنند . اما آنچه که بیشتر باعث لرزش زمین می شود امواج سطحی هستند که در نزدیکی لایه ی نزدیک به پوسته ی زمین منتشر می شوند .

لرزه نگارها با محاسبه ی تأخیر زمانی بین این انواع مختلف امواج می توانند تشخیص دهند که در کجا ، چه فاصله ای ، در چه عمقی از زمین و با چه شدتی لرزش اصلی رخ داده است .

 

seismograph

 

چطور دانشمندان تفاوت بین یک زلزله و یک انفجار را می فهمند ؟

چند راه برای این کار وجود دارد . یکی از آن ها این است که ببینیم در منشأ لرزش در چه عمقی قرار دارد . حتی با تکنولوژی پیشرفته ی امروز ، فقط می توان تا عمق محدودی از سطح زمین تجهیزات هسته ای را برد ، فقط چند کیلومتر . در حالی که منشأ زلزله ها در اعماق بیش از ۱۰ کیلومتری زمین اند . 

همچنین مطالعاتی که در جریان سالهای جنگ سرد در این مورد انجام گرفتند نشان می دهند که در امواج حاصل از انفجار ها ، امواج P بیش از امواج S تولید می شوند تا در زلزله ها . همچنین انفجار ها امواج سطحی کمتری در مقایسه با زلزله های طبیعی تولید می کنند . پس زلزله شناسان با مقایسه ی ابعاد امواج مختلف تولید شده می توانند بفهمند که منشأ تولید لرزش یک زلزله ی طبیعی و یا یک انفجار بوده است .

در مورد کره ی شمالی می توان گفت که این کشور از سال ۲۰۰۶ به طور مداوم آزمایش های هسته ای خود را پیگیری می کرده است . با مقایسه ی تمام آزمایش های هسته ای این کشور از ۲۰۰۶ تا کنون می توان دید که تمام آزمایش ها در محل هایی نزدیک به هم و در فاصله ی چند کیلومتر از هم و همه به شکلی مشابه انجام می گرفته اند و تفاوت آن ها فقط در بزرگی و شدت آن ها بوده است .

 

لرزه نگاری در مورد این انفجار اخیر چه می گوید ؟

داده های لرزه نگاری به ما می گویند که قطعا انفجاری رخ داده است ، اما نمی دانیم که آیا این آزمایش با کلاهک های هسته ای انجام شده و یا با مواد منفجره ی سنتی . برای آن که دقیقا تعیین کنیم که آیا ماهیت آزمایش هسته ای بوده است یا خیر باید بر داده های حاصل از آشکار سازی هسته – رادیویی تکیه کنیم ، آن هم در خود مکان وقوع آزمایش و نه از جاهای دیگر .

به طور مشابه نمی توان به قطع و یقین گفت که این یک آزمایش شکافت بمب هسته ای و یا یک بمب هیدروژنی گرما-هسته ای بوده است ، و حتی نمی توان گفت که آیا بمب آزمایش شده به اندازه ی کافی کوچک هست که بتواند توسط موشک پرتاب شود یا نه ؛ چیزی که دولت کره ی شمالی ادّعا می کند این است که این بمب قابل حمل با موشک است .

آنچه که می توان از داده ها فهمید ابعاد انفجار است . این اصلاً ساده نیست ، چرا که بزرگی امواج لرزه ای و این که چطور آن ها به توان انفجار بمب مجهول ارتباط دارند و یا مکان دقیق انجام آزمایش کجا بوده است و یا آزمایش در چه عمقی رخ داده است ، همگی تخمینی هستند . اما در مورد این آزمایش اخیر می توان با مقایسه ی این انفجار با انفجارهای آزمایشی قبلی در کره ی شمالی می توان تخمین خوبی از همه ی این ها داشت .

این آزمایش در مقایسه با آزمایش قبلی در سپتامبر ۲۰۱۶ بسیار قوی تر بوده ، به طوریکه حتی لرزه نگارها در مرکز لرزه نگاری نروژ قدرت انفجار را معادل انفجار ۱۲۰ کیلوتن تی ان تی ثبت کرده است . برای مقایسه باید گفت که بمب های شیمیایی هیروشیما و ناکازاکی به ترتیب قدرتی معادل ۱۵ و ۲۰ کیلوتن تی ان تی داشته اند .

 

تا چه حد این تکنولوژی قابل اعتماد است ؟

علی رغم هشدارهای مطرح شده در مورد دقیق نبودن جزئیات مسئله ، قابلیت ثبت حساسیت های بالا و تعداد فزاینده ی ایستگاه های لرزه نگاری به این معناست که هم اکنون یک شبکه ی قابل اعتماد برای ثبت هرگونه فعالیتی در هر نقطه از کره ی زمین وجود دارد .

همین که آژانس های دیده بانی و لرزه نگاری در ژاپن و کره ی جنوبی آزمایش اخیر را تنها پس از چند ساعت تأیید کردند نشان از قدرت و دقت این تکنولوژی ها دارد .

happy wheels game

برچسب مقاله

پست مرتبط

ارسال یک دیدگاه.

*